Истиқлоли давлатӣ яке аз арзишмандтарин дастовардҳои таърихии халқи тоҷик ба шумор меравад. Дар арафаи ҷашни 35-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳар як шаҳрванди кишварро зарур аст, ки аҳамияти ин неъмати беназирро амиқ дарк намуда, дар ҳифзу таҳкими он саҳми арзандаи худро гузорад. Истиқлолият на танҳо мафҳуми сиёсӣ, балки заминаи асосии давлатдории миллӣ, рушди устувори иқтисодиву иҷтимоӣ, таҳкими сулҳу субот ва беҳтар гардидани сатҳи зиндагии мардум мебошад. Дар Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон соҳибихтиёрӣ, истиқлолият ва ягонагии давлат ҳамчун арзишҳои бунёдии давлатдорӣ муқаррар гардидаанд.
Дар тӯли 35 соли соҳибистиқлолӣ Ҷумҳурии Тоҷикистон роҳи пурифтихори давлатсозӣ ва таҳкими пояҳои истиқлолро тай намуд. Бо вуҷуди мушкилоти солҳои аввали истиқлол, имрӯз Тоҷикистон ба давлати соҳибэътибор ва узви фаъоли ҷомеаи ҷаҳонӣ табдил ёфтааст. Дастовардҳои назаррас дар соҳаҳои иқтисод, энергетика, нақлиёт, маориф, тандурустӣ, фарҳанг ва сайёҳӣ натиҷаи сиёсати созанда ва талошҳои пайвастаи давлату ҷомеа мебошанд. Тибқи маълумоти Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, дар солҳои соҳибистиқлолӣ ҳаҷми маҷмӯи маҳсулоти дохилӣ ва нишондиҳандаҳои иҷтимоӣ тамоюли афзоиш дошта, сатҳи камбизоатӣ нисбат ба солҳои аввали истиқлол ба таври назаррас коҳиш ёфтааст.
Дар марҳилаи кунунии рушди Тоҷикистон яке аз самтҳои муҳими таҳкими Истиқлоли давлатӣ рушди иқтисоди рақамӣ ва истифодаи технологияҳои муосир мебошад. Татбиқи барномаҳои давлатии рақамикунонӣ, густариши хизматрасониҳои электронии давлатӣ, рушди тиҷорати электронӣ, истифодаи технологияҳои зеҳни сунъӣ ва омода намудани мутахассисони рақобатпазир барои бозори меҳнати ҷаҳонӣ имкониятҳои навро барои рушди иқтисоди миллӣ фароҳам меорад. Дар шароити ҷаҳонишавӣ давлатҳое, ки технологияҳои рақамиро самаранок истифода мебаранд, қобилияти бештари ҳифзи манфиатҳои миллӣ ва рақобатпазирии иқтисодиро соҳиб мегарданд. Аз ин рӯ, рушди иқтисоди рақамӣ яке аз омилҳои муҳими таҳкими соҳибистиқлолии иқтисодии Тоҷикистон ба ҳисоб меравад.
Яке аз муҳимтарин дастовардҳои даврони соҳибистиқлолӣ таҳкими мавқеи байналмилалии Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад. Имрӯз Тоҷикистон бо беш аз 170 кишвари ҷаҳон муносибатҳои дипломатӣ дошта, узви фаъоли созмонҳои байналмилалӣ ва минтақавӣ мебошад. Кишвари мо дар ҳалли масъалаҳои глобалӣ, аз ҷумла масъалаҳои марбут ба об, тағйирёбии иқлим, рушди устувор ва таҳкими сулҳу амният нақши фаъол мебозад.
Дар ин замина ташаббусҳои байналмилалии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, дар чаҳорчӯби Созмони Милали Муттаҳид мавқеи Тоҷикистонро дар арсаи ҷаҳонӣ боз ҳам таҳким бахшиданд. Аз ҷумла, қабули қатъномаи Маҷмаи Умумии Созмони Милали Муттаҳид оид ба «Даҳсолаи байналмилалии таҳкими сулҳ ба хотири наслҳои оянда (2027–2036)» дар моҳи июни соли 2026 намунаи эътирофи саҳми Тоҷикистон дар таҳкими сулҳ ва ҳамкории байналмилалӣ мебошад [4]. Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Паёми худ ба Маҷлиси Олӣ низ таъкид намудаанд, ки сиёсати хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба принсипҳои сулҳҷӯёна, ҳамкории мутақобилан судманд ва эҳтироми ҳуқуқи байналмилалӣ асос ёфтааст.
Айни замон насли ҷавон ҳамчун қувваи асосии пешбарандаи пешрафти кишвар мақоми калидӣ дорад. Баланд бардоштани маърифати ҳуқуқӣ, фарҳанги сиёсӣ, ҷаҳонбинии илмӣ ва малакаҳои рақамии ҷавонон ба таҳкими давлатдории миллӣ мусоидат менамояд. Ҷавонони соҳибкасб, ватандӯст ва дорои тафаккури навоварона метавонанд дар татбиқи ҳадафҳои стратегии кишвар, рушди соҳибкорӣ, илм, технология ва дипломатияи мардумӣ саҳми арзанда гузоранд. Аз ин рӯ, сармоягузорӣ ба рушди ҷавонон сармоягузорӣ ба ояндаи Истиқлоли давлатии Тоҷикистон мебошад.
Илова бар ин, дар даврони соҳибистиқлолӣ такмили сармояи инсонӣ ба яке аз афзалиятҳои сиёсати давлатӣ мубаддал гардидааст. Имрӯз ҷавонони тоҷик дар олимпиадаҳо, озмунҳои байналмилалӣ, мусобиқаҳои илмӣ ва фарҳангӣ иштироки фаъол намуда, дастовардҳои арзишманд ба даст меоранд. Ҳазорон нафар ҷавонон дар муассисаҳои таҳсилоти олии хориҷӣ таҳсил намуда, баъди хатми таҳсил бо дониш ва таҷрибаи муосир барои рушди кишвар саҳм мегузоранд. Тибқи Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, рушди илму маориф ва дастгирии ҷавонон яке аз самтҳои стратегии сиёсати давлатӣ мебошад.
Соҳаи варзиш низ дар даврони истиқлол ба пешрафтҳои назаррас ноил гардидааст. Варзишгарони тоҷик дар мусобиқаҳои ҷаҳонӣ ва қитъавӣ соҳиби медал гардида, Парчами давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистонро бо ифтихор парафшон менамоянд. Ин дастовардҳо ба баланд гардидани нуфузи байналмилалии Тоҷикистон мусоидат мекунанд. Тибқи маълумоти Кумитаи кор бо ҷавонон ва варзиши назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, солҳои охир шумораи иштирок ва дастовардҳои варзишгарони тоҷик дар мусобиқаҳои байналмилалӣ мунтазам афзоиш ёфтааст.
Дар баробари ин, солҳои истиқлол барои рушди инфрасохтори кишвар низ давраи муҳими созандагӣ гардиданд. Бунёди роҳҳо, нақбҳо, неругоҳҳои барқи обӣ, муассисаҳои таълимӣ, тандурустӣ ва фарҳангӣ, инчунин ободу зебо гардидани шаҳру ноҳияҳо далели равшани сиёсати созандаи давлат мебошанд. Амалисозии чор ҳадафи стратегии миллӣ — таъмини истиқлолияти энергетикӣ, раҳоӣ аз бунбасти коммуникатсионӣ, таъмини амнияти озуқаворӣ ва саноатикунонии босуръати кишвар — ба рушди устувори иқтисоди миллӣ заминаи мусоид фароҳам овардааст.
Имрӯз Ҷумҳурии Тоҷикистон дар остонаи 35-солагии Истиқлоли давлатӣ бо эътимод ба оянда қадам мегузорад. Таҷрибаи солҳои соҳибистиқлолӣ собит намуд, ки сулҳу субот, ваҳдати миллӣ, волоияти қонун, рушди иқтисоди рақобатпазир, илму маориф ва тарбияи ҷавонони соҳибмаърифату ватандӯст пояҳои устувори рушди минбаъдаи давлат мебошанд. Ин самтҳо дар Стратегияи миллии рушди Ҷумҳурии Тоҷикистон барои давраи то соли 2030 ҳамчун афзалиятҳои асосии сиёсати давлатӣ муайян шудаанд.
Ҳифз ва таҳкими дастовардҳои Истиқлоли давлатӣ вазифаи муқаддаси ҳар як шаҳрванди Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад. Танҳо тавассути ҳисси баланди ватандӯстӣ, эҳтиром ба арзишҳои миллӣ, меҳнати содиқона ва масъулияти шаҳрвандӣ метавон рушди устувори кишварро таъмин намуда, Тоҷикистони соҳибистиқлолро ҳамчун давлати сулҳпарвар, пешрафта ва соҳибэътибор ба наслҳои оянда мерос гузошт.
Таҷлили 35-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон на танҳо фурсати ҷамъбасти дастовардҳои солҳои гузашта, балки имконияти муҳим барои муайян намудани ҳадафҳои нави рушд мебошад. Бо такя ба таҷрибаи ғании давлатдорӣ, сиёсати хориҷии созанда ва ҳамкории мутақобилан судманд бо ҷомеаи байналмилалӣ, Ҷумҳурии Тоҷикистон метавонад мавқеи худро ҳамчун давлати сулҳҷӯ, ташаббускор ва шарики боэътимод дар муносибатҳои байналмилалӣ боз ҳам таҳким бахшад.
Бакиева М., сармутахассиси шуъбаи илм ва инноватсияи Коллеҷи муҳандисию омӯзгории шаҳри Душанбе